زندگی نامه ی اسماعیل جزری(مخترع چرخ آبی و ...)
آسمان ششم
مطالب ششم ابتدایی و اطلاعات علمی دیگر


دیع‌الزمان ابوالعز بن اسماعیل بن رزاز جَزَری (درگذشتهٔ ۶۰۲ ق.) مهندس مسلمان از جزیره در شمال عراق بود

نخستین ربات قابل برنامه‌ریزی انسان نما، اختراع جزری.

جزری کتاب خود را  به زبان عربی نوشته و آن را «الجامع بین العلم و العمل النافع فی صناعة الحیل» نام گذاشته. معنی واژه‌به‌واژهٔ آن می‌شود: «دانستنی‌هایی در رابطه با مکانیزم‌های هوشمند» این کتاب در فارسی با عنوان «مبانی نظری و عملی مهندسی مکانیک در تمدن اسلامی» ترجمه شده‌است. جزری این کتاب را در سال ۶۰۲ هجری به فرمان قرا ارسلان امیر سلسله آرتوقلو در دیاربکر آناتولی تالیف کرده‌است.

 

جزری در این کتاب طرز کار و ساخت ۵۰ دستگاه که خود ساخته و به کار برده را تشریح می‌کند. این دستگاه‌ها شامل ساعت‌های آبی و شمعی، ظرف‌ها و فواره‌های خودکار، وسایل آبرسانی از نهر و چاه، ابزار خودکار نواختن نی و دیگر وسایل از جمله قفل رمزی و قفل کلون‌دار و ابزار هندسی است. بخش عمده اسباب و تعبیه‌هایی که وی در آن شرح می‌دهد اختراع خود او بوده‌است.دستگاههایی‌ که‌ در این‌ کتاب‌ تشریح‌ شده‌ است‌، همگی‌ از نظر فنی‌ درست‌ و قابل‌ ساخت‌اند. سه‌ نمونه‌ از دستگاههای‌ جزری‌ (یک‌ تلمبه‌، یک‌ ساعت‌ آبی‌ و یکی‌ از وسایل‌ اندازه‌گیری‌ مقدار خون‌ در عمل‌ رگ‌زنی‌) ساخته‌ شد و در جشنواره جهانی‌ اسلام‌ در 1355 ش‌/1976 در لندن‌ به‌ نمایش‌ در آمد

الجزری نخستین ربات قابل برنامه‌ریزی انسان نما را در اواخر عمرش ساخت. به این علت او به عنوان پدر علم مهندسی رباتیک جهان شناخته می‌شود. اختراع او، یک قایق آبی بود که در آن چهار نوازندهٔ مصنوعی موسیقی برای مراسم و برنامه‌های جشن سلطنتی، آهنگ می‌نواختند و حاضران را سرگرم می‌کردند، ساز‌ها به صورت هیدرولیک و با کمک آب برنامه ریزی می‌شود.

در کتاب جزری شمار چشمگیری واژه و اصطلاح فارسی یافت می‌شود که نشانگر تأثیر بزرگ ایرانیان در فناوری جهان اسلام در سده‌های میانه‌ است.

توضیحات کامل تر درباره جزری در ادامه مطلب


 

جَزَری‌ ، اسماعیل‌ ، از مهندسان‌ جهان‌ اسلام‌ در سده ششم‌. نام‌ کامل‌ او بدیع‌الزمان‌ ابوالعزّ اسماعیل‌بن‌ رزّاز جزری‌ است‌. تنها اثر به‌ جامانده‌ از وی‌ کتابی‌ به‌ نام‌ الجامع‌ بین‌ال